ԱՁ-ի պետական հաշվառում. փաստաթղթեր, պետական տուրք և ժամկետ

ԱՁ-ի պետական հաշվառման կարգը. փաստաթղթեր ՀՀ քաղաքացիների և օտարերկրացիների համար, թղթային դիմումի 3 000 դրամ տուրք, հարկման համակարգի ընտրություն։

Հայաստանում որպես անհատ ձեռնարկատեր (ԱՁ) կարող են հաշվառվել թե՛ ՀՀ քաղաքացիները, թե՛ օտարերկրացիները։ Պետական հաշվառումն իրականացնում է ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալությունը, և ԱՁ-ն հաշվառվում է անմիջապես։ Թղթային եղանակով դիմելիս պետական տուրքը 3 000 դրամ է, առցանց կարող են դիմել միայն նույնականացման քարտ և թվային ստորագրություն ունեցողները, իսկ հարկման հատուկ համակարգ ընտրելու համար հարկային մարմին հայտարարություն է ներկայացվում մինչև հաշվառման օրվան հաջորդող 20-րդ օրը ներառյալ։

Արդիական է 2026 թ. հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ։ Սա իրավաբանական խորհրդատվություն չէ. օրենքները փոխվում են, գործելուց առաջ ստուգեք աղբյուրը կամ դիմեք իրավաբանի։

Ով կարող է հաշվառվել որպես ԱՁ

Պետական ծառայությունների hartak.am պորտալն ուղղակիորեն նշում է, որ ծառայությունը հասանելի է ՀՀ քաղաքացիներին և օտարերկրացիներին։ Հաշվառումը կատարվում է անմիջապես՝ դիմումն ընդունելու օրը։

Փաստաթղթերի կազմը կախված է քաղաքացիությունից։ ՀՀ քաղաքացին ներկայացնում է իր անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը, իսկ ՀՀ քաղաքացիություն չունեցող անձը՝ իր անձնագիրը և դրա նոտարական կարգով վավերացված հայերեն թարգմանությունը։ Սփյուռքահայը, որը դեռ ՀՀ քաղաքացի չէ, դիմում է օտարերկրացիների համար սահմանված կարգով։ Քաղաքացիություն ստանալու պարզեցված կարգը ներկայացրել ենք ՀՀ քաղաքացիության և հայրենադարձության մասին հոդվածում։

Պաշտոնական աղբյուրներում չենք գտել.

• Կացության կարգավիճակ կամ Հայաստանում հասցե ունենալու պահանջ։ Նման ուղղակի նորմ չենք գտել. hartak.am-ը հասցեի մասին ոչինչ չի նշում, իսկ կացության քարտը օտարերկրացիների փաստաթղթերի ցանկում չկա։ Դիմելուց առաջ ճշտեք ռեգիստրի գործակալությունում։ Կարգավիճակի տեսակները ներկայացրել ենք կացության կարգավիճակի տեսակների և փաստաթղթերի մասին հոդվածում։
• Առանձին ժամկետ այն օտարերկրացու համար, որը թղթային դիմում է ներկայացնում անձնագրի թարգմանությամբ։ Այդպիսի ժամկետ նշված չէ, պորտալում ընդհանուր ժամկետը «անմիջապես» է։

Անհատ ձեռնարկատիրոջ գրանցում. անհրաժեշտ փաստաթղթերը

Առօրյա խոսքում հաճախ ասում են «ԱՁ գրանցում», սակայն օրենքում օգտագործվող եզրույթը պետական հաշվառում է։ Փաստաթղթերը՝ ըստ hartak.am-ի.

Թարգմանության իսկությունը վավերացնում է ՀՀ նոտարը։ «Պետական տուրքի մասին» օրենքով թարգմանության յուրաքանչյուր էջի իսկության վավերացման համար պետական տուրքը 500 դրամ է։ Նոտարի ծառայությունների դիմաց վճարը գանձվում է պետական տուրքից առանձին, և դրա պաշտոնական չափը հրապարակված չէ։ Մանրամասները՝ նոտարական վճարների մասին հոդվածում։

Պետական տուրք. որքան արժե ԱՁ-ի հաշվառումը

«Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետով տուրքը գանձվում է «անհատ ձեռնարկատերերի պետական հաշվառման նպատակով թղթային եղանակով դիմումի ընդունման համար՝ բազային տուրքի եռապատիկի չափով»։ Նույն օրենքի 8-րդ հոդվածով բազային տուրքը 1 000 դրամ է, այսինքն՝ թղթային դիմումի դեպքում վճարում եք 3 000 դրամ։

Այստեղ կա նրբություն, որի հարցում աղբյուրները չեն համընկնում.

• օրենքը 3 000 դրամը կապում է հենց թղթային եղանակով դիմումի հետ, իսկ առցանց դիմումի համար տուրք չի սահմանում,
• hartak.am պորտալը 3 000 դրամ է նշում ծառայության համար ընդհանրապես։

Օրենքում «առցանց՝ անվճար» ուղղակի ձևակերպում չկա։ Նույնականացման քարտ չունեցող օտարերկրացու համար այս հարցը գործնական նշանակություն չունի. նա կարող է դիմել միայն թղթային եղանակով, ուստի հաշվի առեք 3 000 դրամ տուրքը։

Անձամբ, թե առցանց. դիմելու եղանակները

Առցանց կարելի է դիմել միայն ԱՁ-ի հաշվառման և ՍՊԸ-ի գրանցման համար։ Պաշտոնական աղբյուրները չեն հաստատում, որ նույնականացման քարտ չունեցող օտարերկրացին կարող է դիմել Mobile ID-ով կամ հեռավար էլեկտրոնային ստորագրությամբ. դրանցում նշված է միայն, որ առցանց կարելի է դիմել «նույնականացման քարտով և թվային ստորագրությամբ»։

ԱՁ հարկեր. հարկման համակարգի ընտրությունն առաջին 20 օրում

Սա հաշվառումից հետո ամենակարևոր ժամկետն է։ ՀՀ հարկային օրենսգրքի 254-րդ և 267-րդ հոդվածներով շրջանառության հարկ վճարող կամ միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտ համարվում է այն ԱՁ-ն, որը մինչև հաշվառման օրվան հաջորդող 20-րդ օրը ներառյալ հարկային մարմին է ներկայացրել համապատասխան հայտարարություն։ Եթե հայտարարություն չի ներկայացվել, կիրառվում է հարկման ընդհանուր համակարգը, և ԱՁ-ն համարվում է ԱԱՀ վճարող (հոդված 59)։

Միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտ չեն կարող համարվել, մասնավորապես, առևտրական (առք ու վաճառքի) գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպություններն ու անհատ ձեռնարկատերերը, խորհրդատվական, իրավաբանական, հաշվապահական, դիզայներական, մարկետինգային, թարգմանչական կամ միջնորդական ծառայություններ մատուցողները, ծրագրային ապահովման մշակման աշխատանքներ կատարողները, ինչպես նաև գործող պայմանագրով վարձակալական վճար ստացող կազմակերպություններն ու անհատ ձեռնարկատերերը (հոդված 267, մաս 5, կետեր 1, 2 և 11)։ Դրույքաչափերը, բացառությունների ամբողջական ցանկը և շեմը գերազանցելու հետևանքները ներկայացրել ենք ԱՁ հարկեր 2026 հոդվածում։

ԱՁ-ի մասին օրենսդրություն. որ ակտերից են վերցված կանոնները

«Անհատ ձեռնարկատերերի մասին» առանձին օրենք չկա, և ԱՁ-ի վերաբերյալ կանոնները մեկ ակտում հավաքված չեն։ Հաշվառման ընթացակարգը սահմանում է «Իրավաբանական անձանց պետական գրանցման, իրավաբանական անձանց առանձնացված ստորաբաժանումների, հիմնարկների և անհատ ձեռնարկատերերի պետական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը, իսկ այս հոդվածի թվերն ու ժամկետները վերցված են հետևյալ աղբյուրներից.

Օրենքների գործող խմբագրությունները հրապարակվում են arlis.am իրավական տեղեկատվական համակարգում։ Ստուգեք վերջին խմբագրությունը, քանի որ դրույթները պարբերաբար փոփոխվում են։

Ինչ հաշվի առնել հաշվառումից հետո

• Իրական շահառուների վերաբերյալ հայտարարագիր։ ՍՊԸ-ներն այն ներկայացնում են պետական գրանցումից հետո 40 օրվա ընթացքում, իսկ ԱՁ-ները հայտարարագիր չեն ներկայացնում։
• Բանկային հաշիվ։ hartak.am-ի տվյալներով այն պարտադիր է իրավաբանական անձանց համար։ ԱՁ-ի համար պորտալն այն պարտադիր չի նշում, սակայն անկանխիկ վճարումների համար գործնականում հաշիվ անհրաժեշտ կլինի։
• ԱՁ, թե ՍՊԸ։ Եթե նախատեսում եք համահիմնադիրներ ունենալ կամ ավելի խոշոր բիզնես ծավալել, համեմատեք ՍՊԸ-ի պետական գրանցման պայմանների հետ։
• Օտարերկրացի աշխատողներ։ Եթե պատրաստվում եք աշխատանքի ընդունել օտարերկրացիների, կարդացեք աշխատանքի թույլտվության մասին։

Եթե բիզնեսի համար տեղափոխվում եք Երևան, wse.am-ը կօգնի վարձակալության կամ գնման համար ընտրել բնակարան։

Աղբյուրներ

• hartak.am. անհատ ձեռնարկատիրոջ պետական հաշվառում
• hartak.am. բիզնեսի գրանցման քայլերը
• hartak.am. բիզնեսի գրանցում և պարտականությունները գրանցումից հետո
• «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենք (arlis.am)
• ՀՀ հարկային օրենսգիրք (arlis.am)

Հաճախ տրվող հարցեր

Կարող է արդյոք օտարերկրացին Հայաստանում հաշվառվել որպես ԱՁ? Այո։ hartak.am պորտալն ուղղակիորեն նշում է, որ ԱՁ-ի հաշվառումը հասանելի է ՀՀ քաղաքացիներին և օտարերկրացիներին։ Նույնականացման քարտ չունեցող օտարերկրացին դիմում է անձամբ։

Որքան արժե ԱՁ-ի պետական հաշվառումը? Թղթային եղանակով դիմելիս պետական տուրքը 3 000 դրամ է՝ բազային տուրքի (1 000 դրամ) եռապատիկը։ Առցանց դիմումի համար օրենքը տուրք չի սահմանում, սակայն առցանց կարող են դիմել միայն նույնականացման քարտ և թվային ստորագրություն ունեցողները։

Անհրաժեշտ է արդյոք անձնագրի թարգմանություն որպես ԱՁ հաշվառվելու համար? Այո, ՀՀ քաղաքացիություն չունեցողները ներկայացնում են անձնագիրը՝ նոտարական կարգով վավերացված հայերեն թարգմանությամբ։ Թարգմանության յուրաքանչյուր էջի իսկության վավերացման պետական տուրքը 500 դրամ է, նոտարի ծառայությունների վճարը գանձվում է առանձին։

Հնարավոր է արդյոք առանց նույնականացման քարտի առցանց հաշվառվել որպես ԱՁ? Պաշտոնապես առցանց հաշվառումը հասանելի է միայն նույնականացման քարտ և թվային ստորագրություն ունեցողներին։ Mobile ID-ի կամ հեռավար ստորագրության կիրառելիությունը պաշտոնական աղբյուրներում հաստատված չէ։

Ինչ կլինի, եթե 20 օրում հարկման համակարգ չընտրեմ? Կկիրառվի հարկման ընդհանուր համակարգը, և ԱՁ-ն կհամարվի ԱԱՀ վճարող՝ 20% դրույքաչափով։ Շրջանառության հարկ վճարող կամ միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտ համարվելու վերաբերյալ հայտարարությունը հարկային մարմին է ներկայացվում մինչև հաշվառման օրվան հաջորդող 20-րդ օրը ներառյալ։

Անհրաժեշտ է արդյոք կացության քարտ որպես ԱՁ հաշվառվելու համար? Օտարերկրացիների փաստաթղթերի պաշտոնական ցանկում կացության քարտ նշված չէ, և նման պահանջի ուղղակի նորմ չենք գտել։ Դիմելուց առաջ ճշտեք իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալությունում։

Բոլոր հոդվածները · Օբյեկտների կատալոգ · Կոնտակտներ