Կացության կարգավիճակ Հայաստանում. տեսակներ, փաստաթղթեր, տուրքեր

Կացության կարգավիճակ 2026. ժամանակավոր և մշտական, հատուկի վերացումը, փաստաթղթեր, 183 օրվա կանոն, տուրքեր՝ 105 000-ից 150 000 և 140 000-ից 250 000 դրամ։

Օտարերկրացին Հայաստանում կարող է ստանալ կացության երկու հիմնական կարգավիճակ. ժամանակավոր (մինչև 1 տարի) և մշտական (5 տարի)։ 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ից հատուկ կացության կարգավիճակ նոր դիմողներին այլևս չի տրվում, իսկ ժամանակավոր կամ մշտական կացության կարգավիճակ ստանալու դիմումը ներկայացվում է Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության էլեկտրոնային միասնական հարթակի միջոցով։ Հարթակի գործարկումից հետո դիմումը քննարկելու համար պետական տուրքը կկազմի 150 000 դրամ՝ ժամանակավոր, և 250 000 դրամ՝ մշտական կարգավիճակի դեպքում, իսկ կացության քարտ տալու համար՝ ևս 5 950 դրամ։

Արդիական է 2026 թ. հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ։ Սա իրավաբանական խորհրդատվություն չէ. օրենքները փոխվում են, գործելուց առաջ ստուգեք աղբյուրը կամ դիմեք իրավաբանի։

Կացության կարգավիճակի տեսակները Հայաստանում

Մինչև 2026 թ. նոյեմբերի 1-ը «Օտարերկրացիների մասին» ՀՀ օրենքը (հոդված 14) սահմանում է կացության երեք կարգավիճակ. «ա) ժամանակավոր. բ) մշտական. գ) հատուկ»։ Դրանք հաստատող փաստաթղթերն են համապատասխանաբար ժամանակավոր կացության քարտը, մշտական կացության քարտը և հատուկ անձնագիրը։ Նոյեմբերի 1-ից հատուկ կարգավիճակը հանվում է այդ ցանկից, և մնում է երկու տեսակ։ Եվս մեկ նոր կանոն. օտարերկրացին կարող է ունենալ «օրինական բնակությունը հավաստող միայն մեկ կարգավիճակ»։

Այն պետությունների քաղաքացիները, որոնց համար սահմանված է Հայաստան առանց մուտքի վիզայի ժամանելու ռեժիմ, առանց կացության կարգավիճակի կարող են Հայաստանում մնալ առավելագույնը 180 օր՝ մեկ տարվա ընթացքում, եթե միջազգային պայմանագրով այլ ժամկետ սահմանված չէ (հոդված 7)։

Ժամանակավոր կացության կարգավիճակ. հիմքերը

Գործող խմբագրությամբ (հոդված 15) ժամանակավոր կացության կարգավիճակ տրվում է, եթե առկա է հետևյալ հանգամանքներից որևէ մեկը.

• ուսումը,
• աշխատանքի թույլտվությունը,
• որոշ հիմքերով կացության կարգավիճակ ունեցող օտարերկրացու ընտանիքի անդամ լինելը,
• ՀՀ քաղաքացու կամ մշտական կամ հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող օտարերկրացու ամուսինը կամ մերձավոր ազգականը լինելը,
• ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելը,
• ազգությամբ հայ լինելը,
• կամավոր աշխատանքի մասին պայմանագրով կամավոր աշխատանք կատարելը,
• օրենքով սահմանված այլ դեպքեր։

2026 թ. նոյեմբերի 1-ից ցանկը խմբագրվում է։ Ուսումնառությունը ներառում է նաև ոչ ֆորմալ կրթական ծրագրերը, դասընթացներն ու փոխանակման ծրագրերը, ինչպես նաև գիտատեխնոլոգիական կամ նորարարական գործունեություն իրականացնելը։ Աշխատանքի թույլտվության փոխարեն հիմք է դառնում աշխատանքային վիզան կամ աշխատանքի նպատակով գտնվելու կամ բնակվելու թույլտվությունը։ Ընտանիքի անդամ է համարվում ՀՀ քաղաքացու, կացության կարգավիճակ ունեցող օտարերկրացու կամ փախստականի ամուսինը, ծնողը կամ զավակը։ Ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելը պահպանվում է որպես հիմք։ «Ազգությամբ հայ լինելը» հիմքը 15-րդ հոդվածում չի փոխվել։

Աշխատանքի հիմքով կարգավիճակ ունեցողների համար կարևոր մանրամասն. նոյեմբերի 1-ից կարգավիճակը դադարեցվում է, եթե աշխատանքային պայմանագիրը լուծվել է, և 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում աշխատանքային պայմանագրերի կնքման թվային համակարգի միջոցով նոր պայմանագիր չի կնքվել։

Կացության կարգավիճակի երկարաձգում

Գործող օրենքն ուղղակիորեն նախատեսում է ժամանակավոր կարգավիճակը յուրաքանչյուր անգամ 1 տարով երկարաձգելու հնարավորություն, իսկ դիմումը պետք է ներկայացվի «կարգավիճակի ժամկետը լրանալուց առնվազն 30 օր առաջ» (հոդված 15, մաս 2)։ Մինչև նոր կարգի ուժի մեջ մտնելը երկարաձգման պետական տուրքը 105 000 դրամ է։

Նոր խմբագրությունում մնացել է միայն «Ժամանակավոր կացության կարգավիճակը տրվում է մինչև մեկ տարի ժամկետով» ձևակերպումը՝ առանց երկարաձգման մասին որևէ նշման։ Թե ինչպես է կազմակերպվելու կարգավիճակի կրկնակի ստացումը, կսահմանի կառավարության նոր որոշումը, որը 2026 թ. հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ հրապարակված չէ։ Նոր կարգով կացության կարգավիճակի երկարաձգումը պաշտոնապես պարզաբանված չէ 2026 թ. հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ։ Ճշտեք այն Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում։

Մշտական կացության կարգավիճակ. ինչ է փոխվում

Ձեռնարկատերերի համար գլխավոր փոփոխությունն այն է, որ ձեռնարկատիրական գործունեության հիմքով մշտական կարգավիճակ այլևս հնարավոր չէ ստանալ անմիջապես. նախ պետք է վերջին 5 տարում առնվազն 3 տարի ունենալ ժամանակավոր կարգավիճակ։ Ներդրման հիմքով կարգավիճակ ստանալու համար անհրաժեշտ գումարներն ու ակտիվների տեսակները պաշտոնապես հրապարակված չեն. վավերապայմանները սահմանող կառավարության որոշումը 2026 թ. հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ չենք գտել։ ԱՁ-ի ֆինանսական պահանջները (շրջանառություն, հարկեր), որոնց մասին գրում են լրատվամիջոցները, ՀՕ-11-Ն օրենքի տեքստում նույնպես չկան։

Գործող կարգով մշտական կարգավիճակ ունեցող օտարերկրացին Հայաստանից 6 ամսից ավելի բացակայելու դեպքում այդ մասին գրավոր ծանուցում է միգրացիայի և քաղաքացիության բնագավառում լիազոր մարմնին։ Նոյեմբերի 1-ից կանոնը փոխվում է. 183 օր և ավելի բացակայելու դեպքում պետք է ծանուցել էլեկտրոնային միասնական հարթակի միջոցով՝ 183-օրյա ժամկետը լրանալու պահից ոչ ուշ, քան 10 օրվա ընթացքում։ Սա վերաբերում է և՛ ժամանակավոր, և՛ մշտական կարգավիճակին, բացառությամբ ներդրման և բացառիկ ծառայությունների հիմքով տրվածների։ Ծանուցման պարտականությունը չկատարելու դեպքում կարգավիճակը կարող է ուժը կորցրած ճանաչվել։

Հատուկ կացության կարգավիճակ սփյուռքահայերի համար

Գործող 18-րդ հոդվածով հատուկ կացության կարգավիճակ տրվում է ազգությամբ հայ օտարերկրացիներին, ինչպես նաև ՀՀ-ում տնտեսական կամ մշակութային գործունեություն ծավալող այլ օտարերկրացիներին։ Ժամկետը 10 տարի է, որոշումը կայացնում է ՀՀ վարչապետը, իսկ դիմումը ներկայացվում է Հայաստանում՝ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն, արտերկրում՝ ՀՀ դիվանագիտական ներկայացուցչություն կամ հյուպատոսական հիմնարկ։ ՀՀ ԱԳՆ տվյալներով դիմումի քննարկումը սովորաբար տևում է 3-4 ամիս։

Այստեղ կա հակասություն։ ԱԳՆ-ի և Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կայքերում դեռ նկարագրված է 10 տարի ժամկետով հատուկ անձնագրի տրամադրումը, սակայն ՀՕ-11-Ն օրենքով 2026 թ. նոյեմբերի 1-ից 18-րդ հոդվածը ճանաչվում է ուժը կորցրած։ Բացի այդ, ԱԳՆ կայքում մերժելու իրավասությունը վերապահված է Նախագահին, մինչդեռ օրենքով որոշումը կայացնում է վարչապետը։ Մենք հիմնվում ենք օրենքի տեքստի վրա։

Մինչև նոյեմբերի 1-ը հատուկ կարգավիճակ ստացած օտարերկրացիները մինչև դրա ժամկետի ավարտը շարունակում են օգտվել դրանից բխող իրավունքներից և կրել պարտականությունները։ Այդ ամսաթվից հետո սփյուռքահայերի համար մնում են ազգությամբ հայ լինելու հիմքով ժամանակավոր և մշտական կարգավիճակները, ինչպես նաև քաղաքացիության ստացումը պարզեցված կարգով. մանրամասները՝ ՀՀ քաղաքացիության մասին հոդվածում։

Կացության քարտի դիմում. փաստաթղթեր և որտեղ դիմել

Մինչև 2026 թ. նոյեմբերի 1-ը. ժամանակավոր և մշտական կարգավիճակի համար պետք է նախապես ամրագրել այց և անձամբ դիմել ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության Օտարերկրացիների իրավական կարգավիճակի որոշման վարչություն (Երևան, Թաիրովի 14)։ ՀՀ ԱԳՆ տվյալներով անհրաժեշտ են՝

1. Դիմում։ 2. Երեք գունավոր լուսանկար՝ 35×45 մմ։ 3. Անձնագիրը, դրա պատճենը և նոտարական կարգով վավերացված հայերեն թարգմանությունը։ 4. Հիմքը հավաստող փաստաթղթեր (ամուսնություն, ազգակցություն, ձեռնարկատիրական գործունեություն, ուսում և այլն)։ 5. Առողջական վիճակի մասին տեղեկանք։ 6. Պետական տուրքի վճարման անդորրագիր։

Որոշումը կայացվում է դիմումը ներկայացնելու օրվանից 30-օրյա ժամկետում (բացառությամբ աշխատանքի թույլտվության և կամավոր աշխատանքի հիմքով կարգավիճակների)։ 2022 թ. հունվարի 1-ից աշխատանքի հիմքով կարգավիճակ ստանալու դիմումը օտարերկրացի թեկնածուի փոխարեն ներկայացնում է գործատուն՝ բացառապես առցանց եղանակով։

2026 թ. նոյեմբերի 1-ից. ժամանակավոր և մշտական կացության կարգավիճակ տալու վարույթն իրականացվում է «միայն էլեկտրոնային միասնական հարթակի միջոցով», իսկ պետական տուրքը կարելի է վճարել նաև առցանց։ Մինչև նոյեմբերի 1-ը ներկայացված դիմումները քննարկվում են մինչ այդ գործող իրավական նորմերով։ Նոր կարգով ներկայացվող փաստաթղթերի ցանկը կսահմանի կառավարության նոր որոշումը, որի ընդունված տեքստը հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ հրապարակված չէ։ Հարթակի հասցեն նույնպես պաշտոնապես հաստատված չէ, ուստի այն չենք նշում. հղումը փնտրեք ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կայքում։

Ընթացակարգի այլ նորույթներ.

• եթե վարույթի ընթացքում լրացել է Հայաստանում օրինական գտնվելու ժամկետը, օտարերկրացու գտնվելը համարվում է օրինական մինչև վարույթի ավարտը,
• եթե հարթակը ծանուցել է սխալների մասին, դրանք ուղղելու համար տրվում է 5 օր, հակառակ դեպքում վարույթը կասեցվում է, իսկ եթե մեկ ամսվա ընթացքում որևէ գործողություն չի կատարվում՝ կարճվում,
• որոշումը կայացվում է 30-օրյա ժամկետում՝ հաշվի առնելով կացության կարգավիճակների տարեկան քվոտան, իսկ տվյալ տարվա քվոտան լրանալն օրենքում ուղղակիորեն նշված է որպես մերժման հիմք։

2027 թվականի քվոտան հրապարակված չէ։ Վարչապետի որոշմամբ հաստատված պլանի համաձայն՝ քվոտայի և ներդրման հիմքով մշտական կարգավիճակի վավերապայմանների մասին որոշումների նախագծերը ՆԳՆ-ն պետք է ներկայացներ 2026 թ. հոկտեմբերի երկրորդ տասնօրյակում, իսկ դրանց ընդունումը նախատեսված է հոկտեմբերի երրորդ տասնօրյակում։

Ընտանեկան հիմքով մշտական կարգավիճակի համար օրենքը պահանջում է բնակարանով ապահովվածություն։ Եթե բնակարան դեռ չունեք, Երևանում վարձակալության կամ գնման տարբերակները կարող եք ընտրել բնակարանի ընտրության էջում։

Պետական տուրքերը մինչև 2026 թ. նոյեմբերի 1-ը և դրանից հետո

Բոլոր գումարները հաշվարկված են «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված բազային տուրքի (1 000 դրամ) հիման վրա։ ՀՀ ԱԳՆ տվյալներով ԱՄՆ քաղաքացիների համար փոխադարձության սկզբունքով գործում են այլ դրույքաչափեր։

Նոր տուրքերի կիրառման ամսաթիվը վիճելի է։ Լրատվամիջոցներն ու իրավաբանական ընկերությունները գրում են «2027 թ. հունվարի 1-ից», ինչը համապատասխանում է ՀՕ-12-Ն օրենքի սկզբնական տեքստին։ Սակայն 2026 թ. մայիսի 11-ի ՀՕ-213-Ն օրենքով այդ դրույթն ուժը կորցրած է ճանաչվել, իսկ նույն դրույքաչափերը կրկին սահմանվել են ՀՕ-215-Ն օրենքով, որն ուժի մեջ է մտնում հարթակի գործարկման մասին հայտարարությունից հետո 10-րդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թ. նոյեմբերի 1-ը։ Ըստ սկզբնաղբյուրի՝ նոր տուրքերը կիրառվում են հարթակի գործարկման պահից։ ՆԳՆ 2026 թ. հոկտեմբերի 6-ի հաղորդագրությունում նույնպես նշված է նոյեմբերի 1-ը։

Նոր խմբագրությամբ պետական տուրքի վճարումից ազատվում են, մասնավորապես, մինչև 18 տարեկան անձինք, փախստականի ընտանիքի անդամները, ազգությամբ հայ այն օտարերկրացիները, որոնց մշտական բնակության պետությունում ստեղծվել է կյանքին սպառնացող արտակարգ իրավիճակ (ըստ ԱԳՆ դիրքորոշման), և ՀՀ-ին բացառ

Բոլոր հոդվածները · Օբյեկտների կատալոգ · Կոնտակտներ